Przeprowadzony przez: Jan Surman
Wywiad z: Prof. Wiesław Sztumski (8. 8. 1934 – 2. 1. 2025)
31. 01. 2023 online
Transkrypcja: Natálie Rejková; edycja Jan Surman
Uwaga: Z powodu śmierci prof. Sztumskiego wywiad nie mógł zostać końcowo wyedytowany.
Profesor Wiesław Sztumski należy do tych uczonych, którzy mimo politycznych i instytucjonalnych ograniczeń potrafili budować szeroką sieć międzynarodowych kontaktów naukowych. Jego droga zawodowa prowadziła przez Warszawę, Lipsk i Kraków, ale równie ważne były dla niego ośrodki w Ostrawie, Bańskiej Bystrzycy czy Preszowie, gdzie znalazł inspirujących partnerów, takich jak Fobel, Vevierka czy Mihina. Z uznaniem wspominał swoich mistrzów i przyjaciół – od Kotarbińskiego i Schaffa po Olszewskiego, Zachera i Eilstein – którzy kształtowali jego myślenie filozoficzne. Dzięki znajomości kilku języków obcych mógł swobodnie nawiązywać relacje z badaczami w Niemczech, Związku Radzieckim czy Francji, a także sprowadzać do Polski zagranicznych wykładowców, jak Smirnow z Rostowa. Choć dostęp do literatury zachodniej bywał w PRL utrudniony, znajomości, m.in. z profesorem Czeżowskim, pozwalały mu omijać te bariery. Akademia Nauk, z którą był związany, oferowała stosunkowo szerokie możliwości wyjazdów zagranicznych, co w jego przypadku zaowocowało organizowaniem konferencji i aktywną wymianą myśli, zwłaszcza na forum AGH w Krakowie. Decyzję o habilitacji w Lipsku tłumaczył nie tyle politycznym przymusem, ile pragmatyzmem – w Polsce i Rosji droga ta była trudniejsza formalnie. Jego filozoficzna praca, spleciona z działalnością organizacyjną i dydaktyczną, pokazuje, że nawet w realiach państw socjalistycznych można było prowadzić życie naukowe w intensywnym dialogu międzynarodowym.